Japońskie nazwy technik, pozycji i liczebników używanych na treningach i egzaminach. Działy ułożone są w kolejności, w jakiej pojawiają się w wymaganiach na stopnie – od zwrotów potrzebnych na pierwszym treningu po techniki na wyższe stopnie.
- Komendy i zwroty na treningu
- Kierunki i strefy
- Liczebniki
- Tytuły i stopnie
- Dojo, filozofia i tradycja
- Techniki i trening
- Kata
- Pozycje – dachi
- Uderzenia i pchnięcia – seiken
- Uderzenia i pchnięcia – uraken
- Bloki – seiken
- Kopnięcia – geri
- Części ciała
- Powierzchnie atakujące i blokujące
- Uderzenia – shuto
- Bloki – shuto
- Uderzenia – tettsui
- Uderzenia – shotei
- Bloki – shotei
- Uderzenia – hiji (empi)
- Broń i kultura Japonii
Komendy i zwroty na treningu
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| arigato | dziękuję |
| banzai | sto lat! (dosł. dziesięć tysięcy lat) |
| domo arigato | dziękuję bardzo |
| hai | tak |
| hajime | zaczynać – „zaczynamy!” |
| kiai | okrzyk |
| maitta | poddaję się |
| matte | czekaj, przerwij |
| mawatte | obrót |
| mokuso | medytacja z zamkniętymi oczami |
| naore | powrót (do pozycji wyjściowej) |
| osu | tak, dziękuję, pozdrowienie |
| rei | ukłon |
| sayonara | do widzenia |
| seiza | siad japoński (klęczny) |
| yame | przerwać, stop |
| yasume | odpocznij, relaks |
| yoi | przygotować się |
Kierunki i strefy
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| age | w górę |
| chudan | strefa środkowa |
| gedan | strefa dolna |
| gyaku | przeciwnie |
| hidari | lewa (strona) |
| jodan | strefa górna |
| kake | zahaczać |
| mae | w przód |
| mawashi | okrężnie |
| migi | prawa (strona) |
| oroshi | w dół |
| sayu | bok, w płaszczyźnie bocznej |
| shita | od spodu (dolne) |
| shomen | przód, front, czoło |
| soto | do wewnątrz (blok z zewnątrz) |
| tate | wzdłuż, pionowo |
| tobi | skakać, w wyskoku |
| uchi | na zewnątrz (blok od wewnątrz) |
| ura | odwrotnie |
| ushiro | w tył |
| yoko | w bok |
Liczebniki
| Po japońsku | Liczba |
|---|---|
| ichi [hitotsu] 一 | 1 |
| ni [futatsu] 二 | 2 |
| san [mittsu] 三 | 3 |
| shi (yon) [yottsu] 四 | 4 |
| go [itsutsu] 五 | 5 |
| roku [muttsu] 六 | 6 |
| shichi [nanatsu, nana] 七 | 7 |
| hachi [yattsu] 八 | 8 |
| ku (kyu) [kokonotsu] 九 | 9 |
| ju [to] 十 | 10 |
| ju ichi 十一 | 11 |
| ju ni 十二 | 12 |
| ju san 十三 | 13 |
| ju yon 十四 | 14 |
| ju go 十五 | 15 |
| ju roku 十六 | 16 |
| ju shichi (ju nana) 十七 | 17 |
| ju hachi 十八 | 18 |
| ju ku 十九 | 19 |
| ni ju 二十 | 20 |
| san ju 三十 | 30 |
| yon ju 四十 | 40 |
| yon ju go 四十五 | 45 |
| go ju 五十 | 50 |
| roku ju 六十 | 60 |
| shichi ju (nana ju) 七十 | 70 |
| hachi ju 八十 | 80 |
| ku ju 九十 | 90 |
| hyaku 百 | 100 |
| nihyaku 二百 | 200 |
| sambyaku 三百 | 300 |
| yonhyaku 四百 | 400 |
| gohyaku 五百 | 500 |
| roppyaku 六百 | 600 |
| nanahyaku 七百 | 700 |
| happyaku 八百 | 800 |
| kyuhyaku 九百 | 900 |
| sen 千 | 1000 |
| nisen 二千 | 2000 |
| sanzen 三千 | 3000 |
Tytuły i stopnie
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| dan | stopień mistrzowski |
| kancho | dyrektor – tytuł kierującego organizacją |
| karateka | ćwiczący karate |
| kohai | młodszy stopniem |
| kyu | stopień uczniowski |
| sempai | starszy stopniem, rangą |
| sensei | nauczyciel |
| shihan | mistrz – tytuł instruktora wysokiego stopnia |
| sosai | założyciel – tytuł Masutatsu Oyamy |
| uchi-deshi | osobisty uczeń |
Dojo, filozofia i tradycja
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| budo | droga walki, sztuki walki |
| do | droga |
| dogi | strój do treningu (kimono) |
| dojo | sala ćwiczeń |
| fudo | nieruchomy, niewzruszony |
| jutsu | sztuka, umiejętność |
| kai | organizacja, stowarzyszenie |
| kan | szkoła, budynek |
| kanku | „spojrzenie w niebo” – symbol Kyokushin |
| kara | pusty, pusta |
| karategi | kimono do karate |
| kyoku | biegun, ekstremum, mistrzostwo |
| kyokushin | „ostateczna prawda” |
| makiwara | deska do ćwiczenia uderzeń |
| mushin | umysł wolny od myśli (pustka w zen) |
| obi | pas |
| satori | stan oświecenia |
| shin | prawda |
| shinden | świątynia (w dojo miejsce szczególnego kultu) |
| tatami | tradycyjna mata japońska |
| zazen 座禅 | medytacja w pozycji siedzącej |
Techniki i trening
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| ate | uderzenie (np. łokciem) |
| barai | zagarnięcie |
| dachi | pozycja |
| de ashi barai | podcięcie wysuniętej nogi (rzut) |
| gari | podcięcie, zagarnięcie nogą |
| geri | kopnięcie |
| gohon | pięciokrotny |
| goshi | biodro |
| ibuki | oddychanie siłowe, z napięciem mięśni |
| ippon | pojedynczy |
| jiyu | wolna (jiyu kumite – wolna walka) |
| juji | krzyż |
| kata | forma, kształt |
| keage | (keri age) kopnięcie w górę prostą nogą |
| keri | kopnięcie (forma podstawowa słowa geri) |
| kiba | jeździec |
| kihon | podstawy – technika podstawowa |
| kumite | walka |
| moro | obie |
| morote | obie ręce |
| musō uchi | uderzenie „bez myśli” – spontaniczna technika w stanie mushin (w dawnym nazewnictwie: „muso uchi – techniki naturalnej samoobrony”) |
| nage | rzut |
| ne-waza | techniki walki w parterze |
| neko | kot |
| nidan | dwustopniowy, podwójny (tobi nidan geri – podwójne kopnięcie w wyskoku) |
| nihon | podwójny |
| nogare | sposób oddychania |
| o goshi | rzut przez biodro |
| o soto gari | duże podcięcie zewnętrzne (rzut) |
| o uchi gari | duże podcięcie wewnętrzne (rzut) |
| oi | „goniący” – technika tą samą stroną co krok (oi tsuki) |
| osae | przyciskać (osae uke – blok przyciskający) |
| renraku | kombinacje |
| ryusui | uniki |
| sanbon | potrójny |
| sanchin | „trzy walki” (ciało, umysł, duch) |
| seoi nage | rzut przez plecy |
| sono | część (sono ichi – część pierwsza) |
| tameshiwari | technika rozbijania twardych przedmiotów |
| tensho | kata oddechowe („płynne dłonie”) |
| tokui | ulubione techniki |
| tori | atakujący (w ćwiczeniach w parach) |
| tsuki | uderzenie, pchnięcie |
| tsuru | żuraw |
| uchi | uderzenie, cięcie |
| uchikomi | uderzenie prowadzone („wbijające”) |
| uke | blok; w kumite – broniący się |
| ukemi | pady i przewroty |
| wake | rozdzielać (kake wake uke – blok rozdzielający) |
| waza | technika, techniki (keri waza, ukemi waza) |
Kata
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| dai | duży (wersja kata, np. geksai dai) |
| garyu | „leżący smok” |
| geksai | „zdobyć twierdzę” (geksai dai, geksai sho) |
| pinan | „spokój i harmonia” – seria kata Pinan (I–V) |
| saiha | „wielki postęp”, przełamanie |
| seienchin | „spokój w burzy” |
| seipai | „osiemnaście rąk” |
| sho | mały (wersja kata, np. geksai sho) |
| sokugi | kata technik nożnych (sokugi taikyoku) |
| sushiho | „pięćdziesiąt cztery kroki” |
| taikyoku | „wielki początek” – podstawowe kata |
| tsuki no kata | kata uderzeń |
| yantsu | „zachować czystość” |
Pozycje – dachi
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| fudo dachi | pozycja wyjściowa (otwarta) |
| musubi dachi | pozycja: pięty razem, palce na zewnątrz |
| haisoku dachi | pozycja: stopy razem (złączone grzbiety stóp) |
| yoi dachi | pozycja gotowości |
| uchi hachiji dachi | pozycja (stopy do środka) |
| heiko dachi | pozycja równoległa |
| sanchin dachi | pozycja sanchin („trzech walk”) |
| kokutsu dachi | pozycja zakroczna |
| neko ashi dachi | pozycja kota |
| zenkutsu dachi | pozycja wykroczna |
| kiba dachi | pozycja jeźdźca |
| shiko dachi | pozycja zapaśnika sumo |
| kake dachi | pozycja „hak” |
| tsuru ashi dachi | pozycja żurawia |
| moro ashi dachi | pozycja obunóż |
| soshin dachi | pozycja w przysiadzie (m.in. w kata Garyu) |
Uderzenia i pchnięcia – seiken
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| seiken morote tsuki (chudan, jodan, gedan) | pchnięcie oburącz (środkowe, górne, dolne) |
| seiken morote sanbon tsuki (chudan, jodan, gedan) | potrójne pchnięcie oburącz – trzy strefy |
| seiken (chudan, jodan, gedan) tsuki | pchnięcie (środkowe, górne, dolne) pięścią |
| seiken oi tsuki | pchnięcie normalne |
| seiken gyaku tsuki | pchnięcie przeciwne |
| seiken sanbon tsuki (chudan, jodan, gedan) | potrójne pchnięcie pięścią (trzy strefy) |
| seiken ago uchi | uderzenie w podbródek pięścią |
| seiken (chudan, jodan) mawashi uchi | uderzenie okrężne pięścią |
| seiken tate tsuki | pchnięcie pięścią ułożoną pionowo – „strzał” |
| seiken jun tsuki | pchnięcie pięścią z poparciem ciała |
| yama tsuki | pchnięcie podwójne „góra-dół” |
Uderzenia i pchnięcia – uraken
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| uraken shita uchi (tsuki) | uderzenie z dołu (w splot słoneczny) odwróconą pięścią |
| uraken age uchi (tsuki) | uderzenie z dołu (podbródkowe) odwróconą pięścią |
| uraken shomen uchi | uderzenie w przód odwróconą pięścią |
| uraken sayu uchi | uderzenie w bok odwróconą pięścią |
| uraken hizo uchi | uderzenie w żebra odwróconą pięścią |
| uraken ganmen oroshi uchi | uderzenie z góry odwróconą pięścią |
| uraken mawashi uchi | uderzenie okrężne odwróconą pięścią |
Bloki – seiken
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| seiken chudan soto uke | blok pięścią do wewnątrz na strefę środkową |
| seiken jodan uke | blok górny pięścią |
| seiken chudan uchi uke | blok pięścią na zewnątrz na strefę środkową |
| seiken mae gedan barai | dolne zagarnięcie pięścią |
| seiken mawashi gedan barai | dolne okrężne zagarnięcie pięścią |
| seiken chudan uchi uke/ gedan barai | blok pięścią na zewnątrz na strefę środkową/ dolne zagarnięcie pięścią |
| seiken jodan juji uke | blok krzyżowy pięścią na strefę górną |
| seiken gedan juji uke | blok krzyżowy pięścią na strefę dolną |
| seiken morote chudan uchi uke | blok pięścią na zewnątrz na strefę środkową (oburącz) |
Kopnięcia – geri
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| hiza geri | kopnięcie kolanem |
| kin geri | kopnięcie w krocze |
| chusoku (chudan, jodan) mae geri | kopnięcie w przód (stopą) |
| kakato mae oroshi geri | kopnięcie piętą w dół |
| chusoku mae keage | kopnięcie prostą nogą w górę |
| sokuto yoko keage | kopnięcie prostą nogą w bok kantem stopy |
| teisoku soto mawashi keage | kopnięcie okrężne prostą nogą do środka (wewnętrznym kantem stopy) |
| sokuto (haisoku) uchi mawashi keage | kopnięcie okrężne prostą nogą na zewnątrz (zewnętrznym kantem stopy) |
| kakato ushiro keage | kopnięcie prostą nogą w tył (piętą) |
| sokuto kansetsu geri | kopnięcie zewnętrznym kantem stopy w staw kolanowy |
| haisoku (gedan, chudan, jodan) mawashi geri | kopnięcie okrężne grzbietem stopy (dolne, środkowe, górne) |
| chusoku (gedan, chudan, jodan) mawashi geri | kopnięcie okrężne stopą – poduszkami (dolne, środkowe, górne) |
| sokuto (chudan, jodan) yoko geri | kopnięcie w bok kantem stopy (środkowe, górne) |
| kakato (gedan, chudan, jodan) ushiro geri | kopnięcie w tył piętą (dolne, środkowe, górne) |
| (gedan, chudan, jodan) ushiro mawashi geri | kopnięcie okrężne w tył (dolne, środkowe, górne) |
| (gedan, chudan, jodan) kake geri | kopnięcie „hakowe” (dolne, środkowe, górne) |
Części ciała
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| ago | podbródek |
| ashi | noga |
| atama | głowa |
| empi | łokieć |
| ganmen | twarz |
| hizo | żebra |
| kansetsu | staw |
| kin | krocze |
| komekami | skroń |
| kubi | szyja |
| momo | udo |
| sakotsu | obojczyk |
| tai | ciało |
| te | ręka, ręce |
Powierzchnie atakujące i blokujące
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| chusoku | poduszki stopy |
| haishu | grzbiet dłoni |
| haisoku | grzbiet stopy (podbicie) |
| haito | wewnętrzna krawędź dłoni (od strony kciuka) |
| hiji | łokieć |
| hiraken | pięść „płaska” (palce zgięte w drugim stawie) |
| hiza | kolano |
| kakato | pięta |
| ken | pięść |
| koken | przegub dłoni |
| naka yubi ippon ken | pięść z wysuniętym środkowym palcem |
| nihon nukite | dłoń „włócznia” (dwa palce razem) |
| nukite | dłoń „włócznia” – pchnięcie końcami palców |
| oya yubi ken | pięść z wysuniętym kciukiem |
| seiken | przód pięści – dwie pierwsze kostki |
| shotei | podstawa dłoni |
| shuto | zewnętrzna krawędź dłoni |
| sokuto | zewnętrzna krawędź stopy |
| sune | goleń |
| teisoku | wewnętrzna krawędź stopy |
| tettsui | pięść „młot” |
| uraken | odwrócona pięść |
| yonhon nukite | dłoń „włócznia” (cztery palce razem) |
| yubi | palec |
Uderzenia – shuto
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| shuto sakotsu uchi | uderzenie w obojczyk zewnętrznym kantem dłoni |
| shuto sakotsu uchikomi | uderzenie prowadzone w obojczyk zewnętrznym kantem dłoni |
| shuto (yoko) ganmen uchi | uderzenie w skroń zewnętrznym kantem dłoni |
| shuto hizo uchi | uderzenie w żebra zewnętrznym kantem dłoni |
| shuto jodan uchi uchi | uderzenie na zewnątrz zewnętrznym kantem dłoni |
Bloki – shuto
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| shuto mawashi uke | blok okrężny kantem dłoni |
| shuto mae mawashi uke | blok okrężny kantem dłoni z przodu |
| shuto jodan uke | blok górny kantem dłoni |
| shuto chudan soto uke | blok kantem dłoni do wewnątrz na strefę środkową |
| shuto chudan uchi uke | blok kantem dłoni na zewnątrz na strefę środkową |
| shuto mae gedan barai | blok dolny kantem dłoni |
| shuto jodan uchi uke | blok kantem dłoni na zewnątrz na strefę górną |
| shuto jodan juji uke | blok krzyżowy kantem dłoni na strefę górną |
| shuto gedan juji uke | blok krzyżowy kantem dłoni na strefę dolną |
Uderzenia – tettsui
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| tettsui komekami uchi | uderzenie pięścią „młotem” w skroń |
| tettsui hizo uchi | uderzenie pięścią „młotem” w żebra |
| tettsui (chudan, jodan, gedan) yoko uchi | uderzenie pięścią „młotem” w bok (strefa środkowa, górna i dolna) |
| tettsui ganmen oroshi uchi | uderzenie pięścią „młotem” z góry w twarz |
Uderzenia – shotei
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| shotei (chudan, jodan, gedan) tsuki | pchnięcie (środkowe, górne, dolne) podstawą dłoni |
| shotei sanbon tsuki (chudan, jodan, gedan) | potrójne pchnięcie podstawą dłoni (trzy strefy) |
Bloki – shotei
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| shotei jodan uke | blok górny podstawą dłoni |
| shotei chudan soto uke | blok podstawą dłoni do wewnątrz na strefę środkową |
| shotei gedan uke | blok dolny podstawą dłoni |
Uderzenia – hiji (empi)
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| hiji (chudan, jodan) ate | uderzenie łokciem (na strefę środkową i górną) |
| hiji ago uchi | uderzenie łokciem w podbródek |
| hiji ushiro ate | uderzenie łokciem w tył |
| hiji oroshi uchi | uderzenie łokciem z góry w dół |
| mae hiji ate | uderzenie łokciem w przód |
Broń i kultura Japonii
| Po japońsku | Po polsku |
|---|---|
| ai-suru | kochać |
| kabuki | japoński teatr |
| kamikaze | boski wiatr |
| katana | miecz samurajski |
| kenjutsu | sztuka walki mieczem |
| kusarigama | sierp z łańcuchem |
| nunchaku | cep (pierwotnie do młócenia ryżu) używany jako broń |
| sai | okinawska broń w kształcie metalowego trójzęba |
| shuriken | gwiazdka do rzucania |