Treningi

Słowniczek japoński

Japońskie nazwy technik, pozycji i liczebników używanych na treningach i egzaminach. Działy ułożone są w kolejności, w jakiej pojawiają się w wymaganiach na stopnie – od zwrotów potrzebnych na pierwszym treningu po techniki na wyższe stopnie.

Komendy i zwroty na treningu

Po japońsku Po polsku
arigato dziękuję
banzai sto lat! (dosł. dziesięć tysięcy lat)
domo arigato dziękuję bardzo
hai tak
hajime zaczynać – „zaczynamy!”
kiai okrzyk
maitta poddaję się
matte czekaj, przerwij
mawatte obrót
mokuso medytacja z zamkniętymi oczami
naore powrót (do pozycji wyjściowej)
osu tak, dziękuję, pozdrowienie
rei ukłon
sayonara do widzenia
seiza siad japoński (klęczny)
yame przerwać, stop
yasume odpocznij, relaks
yoi przygotować się

Kierunki i strefy

Po japońsku Po polsku
age w górę
chudan strefa środkowa
gedan strefa dolna
gyaku przeciwnie
hidari lewa (strona)
jodan strefa górna
kake zahaczać
mae w przód
mawashi okrężnie
migi prawa (strona)
oroshi w dół
sayu bok, w płaszczyźnie bocznej
shita od spodu (dolne)
shomen przód, front, czoło
soto do wewnątrz (blok z zewnątrz)
tate wzdłuż, pionowo
tobi skakać, w wyskoku
uchi na zewnątrz (blok od wewnątrz)
ura odwrotnie
ushiro w tył
yoko w bok

Liczebniki

Po japońsku Liczba
ichi [hitotsu] 一 1
ni [futatsu] 二 2
san [mittsu] 三 3
shi (yon) [yottsu] 四 4
go [itsutsu] 五 5
roku [muttsu] 六 6
shichi [nanatsu, nana] 七 7
hachi [yattsu] 八 8
ku (kyu) [kokonotsu] 九 9
ju [to] 十 10
ju ichi 十一 11
ju ni 十二 12
ju san 十三 13
ju yon 十四 14
ju go 十五 15
ju roku 十六 16
ju shichi (ju nana) 十七 17
ju hachi 十八 18
ju ku 十九 19
ni ju 二十 20
san ju 三十 30
yon ju 四十 40
yon ju go 四十五 45
go ju 五十 50
roku ju 六十 60
shichi ju (nana ju) 七十 70
hachi ju 八十 80
ku ju 九十 90
hyaku 百 100
nihyaku 二百 200
sambyaku 三百 300
yonhyaku 四百 400
gohyaku 五百 500
roppyaku 六百 600
nanahyaku 七百 700
happyaku 八百 800
kyuhyaku 九百 900
sen 千 1000
nisen 二千 2000
sanzen 三千 3000

Tytuły i stopnie

Po japońsku Po polsku
dan stopień mistrzowski
kancho dyrektor – tytuł kierującego organizacją
karateka ćwiczący karate
kohai młodszy stopniem
kyu stopień uczniowski
sempai starszy stopniem, rangą
sensei nauczyciel
shihan mistrz – tytuł instruktora wysokiego stopnia
sosai założyciel – tytuł Masutatsu Oyamy
uchi-deshi osobisty uczeń

Dojo, filozofia i tradycja

Po japońsku Po polsku
budo droga walki, sztuki walki
do droga
dogi strój do treningu (kimono)
dojo sala ćwiczeń
fudo nieruchomy, niewzruszony
jutsu sztuka, umiejętność
kai organizacja, stowarzyszenie
kan szkoła, budynek
kanku „spojrzenie w niebo” – symbol Kyokushin
kara pusty, pusta
karategi kimono do karate
kyoku biegun, ekstremum, mistrzostwo
kyokushin „ostateczna prawda”
makiwara deska do ćwiczenia uderzeń
mushin umysł wolny od myśli (pustka w zen)
obi pas
satori stan oświecenia
shin prawda
shinden świątynia (w dojo miejsce szczególnego kultu)
tatami tradycyjna mata japońska
zazen 座禅 medytacja w pozycji siedzącej

Techniki i trening

Po japońsku Po polsku
ate uderzenie (np. łokciem)
barai zagarnięcie
dachi pozycja
de ashi barai podcięcie wysuniętej nogi (rzut)
gari podcięcie, zagarnięcie nogą
geri kopnięcie
gohon pięciokrotny
goshi biodro
ibuki oddychanie siłowe, z napięciem mięśni
ippon pojedynczy
jiyu wolna (jiyu kumite – wolna walka)
juji krzyż
kata forma, kształt
keage (keri age) kopnięcie w górę prostą nogą
keri kopnięcie (forma podstawowa słowa geri)
kiba jeździec
kihon podstawy – technika podstawowa
kumite walka
moro obie
morote obie ręce
musō uchi uderzenie „bez myśli” – spontaniczna technika w stanie mushin (w dawnym nazewnictwie: „muso uchi – techniki naturalnej samoobrony”)
nage rzut
ne-waza techniki walki w parterze
neko kot
nidan dwustopniowy, podwójny (tobi nidan geri – podwójne kopnięcie w wyskoku)
nihon podwójny
nogare sposób oddychania
o goshi rzut przez biodro
o soto gari duże podcięcie zewnętrzne (rzut)
o uchi gari duże podcięcie wewnętrzne (rzut)
oi „goniący” – technika tą samą stroną co krok (oi tsuki)
osae przyciskać (osae uke – blok przyciskający)
renraku kombinacje
ryusui uniki
sanbon potrójny
sanchin „trzy walki” (ciało, umysł, duch)
seoi nage rzut przez plecy
sono część (sono ichi – część pierwsza)
tameshiwari technika rozbijania twardych przedmiotów
tensho kata oddechowe („płynne dłonie”)
tokui ulubione techniki
tori atakujący (w ćwiczeniach w parach)
tsuki uderzenie, pchnięcie
tsuru żuraw
uchi uderzenie, cięcie
uchikomi uderzenie prowadzone („wbijające”)
uke blok; w kumite – broniący się
ukemi pady i przewroty
wake rozdzielać (kake wake uke – blok rozdzielający)
waza technika, techniki (keri waza, ukemi waza)

Kata

Po japońsku Po polsku
dai duży (wersja kata, np. geksai dai)
garyu „leżący smok”
geksai „zdobyć twierdzę” (geksai dai, geksai sho)
pinan „spokój i harmonia” – seria kata Pinan (I–V)
saiha „wielki postęp”, przełamanie
seienchin „spokój w burzy”
seipai „osiemnaście rąk”
sho mały (wersja kata, np. geksai sho)
sokugi kata technik nożnych (sokugi taikyoku)
sushiho „pięćdziesiąt cztery kroki”
taikyoku „wielki początek” – podstawowe kata
tsuki no kata kata uderzeń
yantsu „zachować czystość”

Pozycje – dachi

Po japońsku Po polsku
fudo dachi pozycja wyjściowa (otwarta)
musubi dachi pozycja: pięty razem, palce na zewnątrz
haisoku dachi pozycja: stopy razem (złączone grzbiety stóp)
yoi dachi pozycja gotowości
uchi hachiji dachi pozycja (stopy do środka)
heiko dachi pozycja równoległa
sanchin dachi pozycja sanchin („trzech walk”)
kokutsu dachi pozycja zakroczna
neko ashi dachi pozycja kota
zenkutsu dachi pozycja wykroczna
kiba dachi pozycja jeźdźca
shiko dachi pozycja zapaśnika sumo
kake dachi pozycja „hak”
tsuru ashi dachi pozycja żurawia
moro ashi dachi pozycja obunóż
soshin dachi pozycja w przysiadzie (m.in. w kata Garyu)

Uderzenia i pchnięcia – seiken

Po japońsku Po polsku
seiken morote tsuki (chudan, jodan, gedan) pchnięcie oburącz (środkowe, górne, dolne)
seiken morote sanbon tsuki (chudan, jodan, gedan) potrójne pchnięcie oburącz – trzy strefy
seiken (chudan, jodan, gedan) tsuki pchnięcie (środkowe, górne, dolne) pięścią
seiken oi tsuki pchnięcie normalne
seiken gyaku tsuki pchnięcie przeciwne
seiken sanbon tsuki (chudan, jodan, gedan) potrójne pchnięcie pięścią (trzy strefy)
seiken ago uchi uderzenie w podbródek pięścią
seiken (chudan, jodan) mawashi uchi uderzenie okrężne pięścią
seiken tate tsuki pchnięcie pięścią ułożoną pionowo – „strzał”
seiken jun tsuki pchnięcie pięścią z poparciem ciała
yama tsuki pchnięcie podwójne „góra-dół”

Uderzenia i pchnięcia – uraken

Po japońsku Po polsku
uraken shita uchi (tsuki) uderzenie z dołu (w splot słoneczny) odwróconą pięścią
uraken age uchi (tsuki) uderzenie z dołu (podbródkowe) odwróconą pięścią
uraken shomen uchi uderzenie w przód odwróconą pięścią
uraken sayu uchi uderzenie w bok odwróconą pięścią
uraken hizo uchi uderzenie w żebra odwróconą pięścią
uraken ganmen oroshi uchi uderzenie z góry odwróconą pięścią
uraken mawashi uchi uderzenie okrężne odwróconą pięścią

Bloki – seiken

Po japońsku Po polsku
seiken chudan soto uke blok pięścią do wewnątrz na strefę środkową
seiken jodan uke blok górny pięścią
seiken chudan uchi uke blok pięścią na zewnątrz na strefę środkową
seiken mae gedan barai dolne zagarnięcie pięścią
seiken mawashi gedan barai dolne okrężne zagarnięcie pięścią
seiken chudan uchi uke/ gedan barai blok pięścią na zewnątrz na strefę środkową/ dolne zagarnięcie pięścią
seiken jodan juji uke blok krzyżowy pięścią na strefę górną
seiken gedan juji uke blok krzyżowy pięścią na strefę dolną
seiken morote chudan uchi uke blok pięścią na zewnątrz na strefę środkową (oburącz)

Kopnięcia – geri

Po japońsku Po polsku
hiza geri kopnięcie kolanem
kin geri kopnięcie w krocze
chusoku (chudan, jodan) mae geri kopnięcie w przód (stopą)
kakato mae oroshi geri kopnięcie piętą w dół
chusoku mae keage kopnięcie prostą nogą w górę
sokuto yoko keage kopnięcie prostą nogą w bok kantem stopy
teisoku soto mawashi keage kopnięcie okrężne prostą nogą do środka (wewnętrznym kantem stopy)
sokuto (haisoku) uchi mawashi keage kopnięcie okrężne prostą nogą na zewnątrz (zewnętrznym kantem stopy)
kakato ushiro keage kopnięcie prostą nogą w tył (piętą)
sokuto kansetsu geri kopnięcie zewnętrznym kantem stopy w staw kolanowy
haisoku (gedan, chudan, jodan) mawashi geri kopnięcie okrężne grzbietem stopy (dolne, środkowe, górne)
chusoku (gedan, chudan, jodan) mawashi geri kopnięcie okrężne stopą – poduszkami (dolne, środkowe, górne)
sokuto (chudan, jodan) yoko geri kopnięcie w bok kantem stopy (środkowe, górne)
kakato (gedan, chudan, jodan) ushiro geri kopnięcie w tył piętą (dolne, środkowe, górne)
(gedan, chudan, jodan) ushiro mawashi geri kopnięcie okrężne w tył (dolne, środkowe, górne)
(gedan, chudan, jodan) kake geri kopnięcie „hakowe” (dolne, środkowe, górne)

Części ciała

Po japońsku Po polsku
ago podbródek
ashi noga
atama głowa
empi łokieć
ganmen twarz
hizo żebra
kansetsu staw
kin krocze
komekami skroń
kubi szyja
momo udo
sakotsu obojczyk
tai ciało
te ręka, ręce

Powierzchnie atakujące i blokujące

Po japońsku Po polsku
chusoku poduszki stopy
haishu grzbiet dłoni
haisoku grzbiet stopy (podbicie)
haito wewnętrzna krawędź dłoni (od strony kciuka)
hiji łokieć
hiraken pięść „płaska” (palce zgięte w drugim stawie)
hiza kolano
kakato pięta
ken pięść
koken przegub dłoni
naka yubi ippon ken pięść z wysuniętym środkowym palcem
nihon nukite dłoń „włócznia” (dwa palce razem)
nukite dłoń „włócznia” – pchnięcie końcami palców
oya yubi ken pięść z wysuniętym kciukiem
seiken przód pięści – dwie pierwsze kostki
shotei podstawa dłoni
shuto zewnętrzna krawędź dłoni
sokuto zewnętrzna krawędź stopy
sune goleń
teisoku wewnętrzna krawędź stopy
tettsui pięść „młot”
uraken odwrócona pięść
yonhon nukite dłoń „włócznia” (cztery palce razem)
yubi palec

Uderzenia – shuto

Po japońsku Po polsku
shuto sakotsu uchi uderzenie w obojczyk zewnętrznym kantem dłoni
shuto sakotsu uchikomi uderzenie prowadzone w obojczyk zewnętrznym kantem dłoni
shuto (yoko) ganmen uchi uderzenie w skroń zewnętrznym kantem dłoni
shuto hizo uchi uderzenie w żebra zewnętrznym kantem dłoni
shuto jodan uchi uchi uderzenie na zewnątrz zewnętrznym kantem dłoni

Bloki – shuto

Po japońsku Po polsku
shuto mawashi uke blok okrężny kantem dłoni
shuto mae mawashi uke blok okrężny kantem dłoni z przodu
shuto jodan uke blok górny kantem dłoni
shuto chudan soto uke blok kantem dłoni do wewnątrz na strefę środkową
shuto chudan uchi uke blok kantem dłoni na zewnątrz na strefę środkową
shuto mae gedan barai blok dolny kantem dłoni
shuto jodan uchi uke blok kantem dłoni na zewnątrz na strefę górną
shuto jodan juji uke blok krzyżowy kantem dłoni na strefę górną
shuto gedan juji uke blok krzyżowy kantem dłoni na strefę dolną

Uderzenia – tettsui

Po japońsku Po polsku
tettsui komekami uchi uderzenie pięścią „młotem” w skroń
tettsui hizo uchi uderzenie pięścią „młotem” w żebra
tettsui (chudan, jodan, gedan) yoko uchi uderzenie pięścią „młotem” w bok (strefa środkowa, górna i dolna)
tettsui ganmen oroshi uchi uderzenie pięścią „młotem” z góry w twarz

Uderzenia – shotei

Po japońsku Po polsku
shotei (chudan, jodan, gedan) tsuki pchnięcie (środkowe, górne, dolne) podstawą dłoni
shotei sanbon tsuki (chudan, jodan, gedan) potrójne pchnięcie podstawą dłoni (trzy strefy)

Bloki – shotei

Po japońsku Po polsku
shotei jodan uke blok górny podstawą dłoni
shotei chudan soto uke blok podstawą dłoni do wewnątrz na strefę środkową
shotei gedan uke blok dolny podstawą dłoni

Uderzenia – hiji (empi)

Po japońsku Po polsku
hiji (chudan, jodan) ate uderzenie łokciem (na strefę środkową i górną)
hiji ago uchi uderzenie łokciem w podbródek
hiji ushiro ate uderzenie łokciem w tył
hiji oroshi uchi uderzenie łokciem z góry w dół
mae hiji ate uderzenie łokciem w przód

Broń i kultura Japonii

Po japońsku Po polsku
ai-suru kochać
kabuki japoński teatr
kamikaze boski wiatr
katana miecz samurajski
kenjutsu sztuka walki mieczem
kusarigama sierp z łańcuchem
nunchaku cep (pierwotnie do młócenia ryżu) używany jako broń
sai okinawska broń w kształcie metalowego trójzęba
shuriken gwiazdka do rzucania